Iran Đóng Eo Biển Hormuz: Thị Trường Dầu Mỏ Toàn Cầu Rung Chuyển
Liệu chỉ một quyết định đóng eo biển Hormuz có đủ khiến giá xăng tại Việt Nam tăng mạnh, lạm phát quay trở lại và hàng triệu doanh nghiệp trên thế giới phải trả thêm hàng tỷ USD chi phí nhiên liệu?
Ngày 11/06/2026 lúc 09h32, truyền thông Iran đồng loạt đưa tin Tehran ra lệnh đóng hoàn toàn eo biển Hormuz đối với mọi tàu thuyền, bao gồm tàu chở dầu và tàu thương mại, sau khi Mỹ tiếp tục các đợt không kích mới nhằm vào nhiều mục tiêu bên trong lãnh thổ Iran.
Ngay sau tuyên bố này, thị trường năng lượng toàn cầu lập tức phản ứng mạnh. Hormuz không đơn thuần là một tuyến hàng hải thông thường mà được xem là “van khóa dầu mỏ” của thế giới.
Vai trò của eo biển Hormuz
| Chỉ số | Giá trị |
|---|---|
| Tỷ trọng dầu thế giới đi qua Hormuz | Khoảng 20% |
| Quốc gia phụ thuộc nhiều nhất | Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE |
| Loại hàng hóa chính | Dầu thô, LNG, hóa dầu |
| Tác động khi gián đoạn | Giá dầu tăng, cước vận tải tăng, lạm phát tăng |
Diễn biến căng thẳng trong 72 giờ qua
| Thời gian | Sự kiện |
|---|---|
| 09/06/2026 | Iran bắn hạ trực thăng Apache của Mỹ gần Hormuz |
| 10/06/2026 | Mỹ mở rộng không kích vào nhiều mục tiêu Iran |
| 11/06/2026 | 09h32 Iran tuyên bố đóng eo biển Hormuz |
| 11/06/2026 | IRGC tuyên bố tấn công hai tàu bị cho là vi phạm khu vực phong tỏa |
Tại sao thị trường dầu phản ứng dữ dội?
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất hành tinh. Trước khi khủng hoảng nổ ra, gần 32 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Trung Đông được xuất khẩu ra thế giới. Khi hoạt động tại Hormuz bị gián đoạn, sản lượng khu vực được ước tính giảm xuống khoảng 17,5 triệu thùng/ngày.
Điều đó đồng nghĩa thị trường có nguy cơ mất gần một nửa nguồn cung dầu từ khu vực Vùng Vịnh.
Nguồn cung dầu khu vực Vùng Vịnh
| Giai đoạn | Sản lượng |
|---|---|
| Trước khủng hoảng | 32 triệu thùng/ngày |
| Trong khủng hoảng | 17,5 triệu thùng/ngày |
| Mức giảm | Khoảng 45% |
Giá dầu có thể đi về đâu?
Các tổ chức năng lượng hiện chia thành hai nhóm quan điểm.
- Nhóm thứ nhất: Nếu Hormuz tiếp tục bị phong tỏa kéo dài, giá Brent có thể vượt mốc 100 USD/thùng và thậm chí tiến tới vùng 120 USD/thùng.
- Nhóm thứ hai: Mỹ cùng đồng minh vẫn đủ năng lực duy trì hành lang hàng hải quân sự để giảm thiểu tác động.
Dù theo kịch bản nào, mức phí bảo hiểm tàu biển, chi phí logistics và chi phí năng lượng đều đã tăng đáng kể.
Mỹ đang chịu áp lực lớn
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ công bố tồn kho dầu thô giảm 7,2 triệu thùng chỉ trong một tuần, mạnh hơn nhiều so với dự báo thị trường. Đây được xem là tín hiệu cho thấy nguồn cung đang chịu áp lực thực sự từ khủng hoảng Trung Đông.
Tồn kho dầu Mỹ
| Chỉ tiêu | Giá trị |
|---|---|
| Mức giảm tuần qua | 7,2 triệu thùng |
| Tồn kho hiện tại | 426,5 triệu thùng |
| Dự báo trước đó | Giảm 4 triệu thùng |
Châu Á là khu vực dễ tổn thương nhất
Theo các chuyên gia năng lượng, các nền kinh tế châu Á chịu rủi ro cao nhất vì phụ thuộc lớn vào dầu thô và LNG Trung Đông. Malaysia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và nhiều quốc gia ASEAN đã bắt đầu tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Mỹ, Nam Mỹ và châu Phi.
Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng thế nào?
Việt Nam hiện không nhập khẩu phần lớn dầu thô trực tiếp từ Hormuz nhưng giá xăng dầu trong nước vẫn chịu ảnh hưởng bởi giá dầu Brent quốc tế.
Nếu giá Brent tiếp tục leo thang, các doanh nghiệp vận tải, logistics, hàng không, đánh bắt thủy sản và sản xuất công nghiệp sẽ là những nhóm chịu tác động đầu tiên.
Tác động dây chuyền có thể xảy ra
- Giá dầu tăng
- Giá xăng tăng
- Chi phí vận tải tăng
- Giá hàng hóa tăng
- Áp lực lạm phát tăng
Đó chính là lý do vì sao mỗi biến động tại một eo biển nhỏ ở Trung Đông lại có thể tác động đến túi tiền của hàng tỷ người trên toàn thế giới.
Điều đáng chú ý nhất hiện nay không còn là câu hỏi Iran có đóng Hormuz hay không, mà là họ sẽ duy trì việc đóng cửa trong bao lâu. Chỉ cần thêm vài tuần gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu có thể bước vào một giai đoạn biến động mạnh chưa từng thấy kể từ sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ lịch sử.
