Khủng hoảng dầu châu Á đang tiến sát “vùng đỏ” nguy hiểm nhất từ sau cú sốc năng lượng toàn cầu
Trong bối cảnh eo biển Hormuz tiếp tục nghẽn dòng chảy dầu mỏ, châu Á đang đứng trước nguy cơ đối mặt với cú sốc xăng dầu và lạm phát còn khủng khiếp hơn cả năm 2022. Thị trường dầu mỏ toàn cầu hiện nay đang rơi vào giai đoạn nhạy cảm, với lượng tồn kho thực tế có thể sử dụng tại châu Á giảm xuống gần mức tối thiểu cần thiết để duy trì hoạt động.
Tình hình tồn kho dầu toàn cầu
| Chỉ số | Mức biến động |
|---|---|
| Nguồn cung dầu toàn cầu tháng 4 | 95,1 triệu thùng/ngày |
| Sụt giảm nguồn cung từ tháng 2 | 12,8 triệu thùng/ngày |
| Tồn kho giảm tháng 3 | 129 triệu thùng |
| Tồn kho giảm tháng 4 | 117 triệu thùng |
| Công suất lọc dầu quý II | 78,7 triệu thùng/ngày |
| Dầu vùng Vịnh sụt giảm | 14,4 triệu thùng/ngày |
Đáng chú ý, phần lớn lượng dầu tồn kho hiện nay được gọi là “dầu chết”, tức là lượng dầu bắt buộc phải nằm trong hệ thống để đảm bảo an toàn và tránh hư hại kỹ thuật. Điều này đồng nghĩa với việc phần dầu thực sự có thể cung cấp cho thị trường thấp hơn nhiều so với số liệu công bố.
Châu Á đang phải “chạy đua sinh tồn”
Để đối phó với tình hình, các quốc gia trong khu vực đã bắt đầu có những biện pháp khẩn cấp:
- Ấn Độ: Đã giảm sản lượng lọc dầu gần 9% chỉ trong một tháng và chuyển hướng nhập dầu từ Mỹ Latinh, châu Phi để giảm phụ thuộc vào Trung Đông.
- Philippines: Lần đầu tiên từ năm 2022 nhận dầu từ kho dự trữ chiến lược của Mỹ (SPR) nhằm tránh nguy cơ thiếu nhiên liệu diện rộng.
- Pakistan: Chuẩn bị ép các nhà máy lọc dầu dự trữ đủ dầu cho 15 ngày và nhiên liệu thành phẩm cho 30 ngày để ngăn nguy cơ gián đoạn xã hội.
So sánh mức độ phụ thuộc eo Hormuz
| Quốc gia/Khu vực | Tỷ lệ phụ thuộc |
|---|---|
| Châu Á | Khoảng 80% |
| Pakistan | Gần 90% |
| Nhật Bản | Trên 85% |
| Châu Âu | Thấp hơn nhờ SPR Mỹ |
| Mỹ | Thấp hơn nhờ tự chủ shale oil |
Điều gì sẽ xảy ra nếu thị trường bước vào “vùng đỏ”?
Nếu nguồn cung tiếp tục suy giảm đến tháng 7 hoặc tháng 8 như IEA cảnh báo, thế giới có thể chứng kiến:
- Giá dầu Brent vượt lại mốc 120 USD/thùng.
- Giá điện và khí đốt tại châu Á tăng sốc.
- Lạm phát quay trở lại mạnh mẽ.
- Chi phí logistics và hàng không tăng vọt.
- Nguy cơ suy thoái công nghiệp ở châu Âu và Đông Á.
- Các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng như Việt Nam chịu áp lực cực lớn.
Nhóm quốc gia bị ảnh hưởng nặng nhất
| Nhóm | Rủi ro |
|---|---|
| Nhật Bản | Thiếu LNG và dầu nhập khẩu |
| Hàn Quốc | Công nghiệp hóa dầu chịu áp lực |
| Ấn Độ | Chi phí lọc dầu tăng mạnh |
| Pakistan | Nguy cơ thiếu nhiên liệu |
| Philippines | Phụ thuộc nhập khẩu gần như hoàn toàn |
Tác động tới giá xăng và đời sống
Nếu giá dầu neo cao kéo dài, các tác động sẽ rất lớn:
- Giá xăng có thể tăng mạnh trở lại.
- Vé máy bay quốc tế tiếp tục leo thang.
- Giá sản xuất công nghiệp tăng cao.
- Giá hàng tiêu dùng nhập khẩu bị đẩy lên.
- Giá điện tại nhiều nước châu Á tăng theo.
Đặc biệt, mùa hè là giai đoạn tiêu thụ năng lượng lớn nhất trong năm. Chỉ cần nguồn cung từ Trung Đông gián đoạn thêm vài tuần, áp lực thiếu hụt sẽ bùng nổ cực nhanh.
Điều khiến thị trường lo lắng hiện nay không chỉ là “giá dầu cao” mà còn là nguy cơ “không còn đủ dầu để xoay vòng hệ thống”.
