Hàng không châu Á chao đảo trước bão giá nhiên liệu
Liệu bạn có chấp nhận cắn răng trả thêm 3 triệu đồng cho một chuyến bay hay sẽ hủy bỏ toàn bộ kế hoạch du lịch năm nay khi giá vé sắp tăng mức kỷ lục?
Ngành hàng không châu Á đang bước vào một trong những giai đoạn sinh tử khó khăn nhất kể từ sau đại dịch. Giá nhiên liệu máy bay Jet A1 đã tăng hơn gấp đôi chỉ trong một thời gian ngắn. Sự chênh lệch khủng khiếp này đang tàn phá chi phí vận hành của nhiều hãng bay và đẩy lợi nhuận vào vùng rủi ro nghiêm trọng. Theo Hiệp hội Các hãng hàng không châu Á - Thái Bình Dương (AAPA) thì nếu không có sự can thiệp khẩn cấp từ các chính phủ thì nhiều hãng bay sẽ đối mặt với nguy cơ sụp đổ hoàn toàn.
Tác động khủng khiếp của giá nhiên liệu đến ngành hàng không
Nhiên liệu bay thường chiếm khoảng 30 phần trăm đến 40 phần trăm tổng chi phí vận hành của một hãng hàng không. Khi giá Jet A1 tăng gấp đôi thì phần biên lợi nhuận vốn đã mỏng manh nay gần như bị xóa sạch.
| Chỉ tiêu | Giai đoạn bình ổn | Giai đoạn khủng hoảng hiện tại |
| Giá nhiên liệu Jet A1 | 90 USD một thùng | 190 đến 230 USD một thùng |
| Tỷ trọng chi phí nhiên liệu | 30 phần trăm | 45 phần trăm hoặc cao hơn |
| Mức tăng tổng chi phí | Quanh mức tiêu chuẩn | Tăng vọt 60 đến 70 phần trăm |
Tác động này không phân bổ đồng đều mà đánh mạnh vào các hãng hàng không theo đuổi mô hình giá rẻ hoặc có sức khỏe tài chính yếu. Tại thị trường Việt Nam cũng như toàn khu vực châu Á thì mức độ rủi ro được phân chia rất rõ rệt dựa trên tiềm lực của từng doanh nghiệp.
Mức độ rủi ro khác nhau giữa các hãng hàng không
| Tên hãng hàng không | Đặc điểm mô hình hoạt động | Mức độ rủi ro |
| AirAsia | Mô hình giá rẻ với biên lợi nhuận thấp | Rất cao |
| SpiceJet | Tình hình tài chính chịu nhiều áp lực | Rất cao |
| Vietjet Air | Tập trung nhóm khách hàng nhạy cảm về giá | Cao |
| Scoot | Mô hình giá rẻ khai thác đường bay dài | Cao |
| Vietnam Airlines | Quy mô lớn nhưng chi phí nhiên liệu khổng lồ | Trung bình đến cao |
| Singapore Airlines | Nền tảng tài chính mạnh mẽ và ổn định | Thấp hơn |
Giá vé tăng mạnh - Hành khách gánh chịu hậu quả
Thực trạng này đang giáng một đòn trực tiếp vào túi tiền của hành khách. Cục Hàng không Việt Nam từng đưa ra ước tính chi phí khai thác có thể đội lên đến 70 phần trăm. Điều này ép các doanh nghiệp vận tải hàng không phải nhanh chóng điều chỉnh phụ thu nhiên liệu và tính toán lại bài toán giá vé.
| Tuyến bay | Giá vé tham khảo trước đây | Mức giá có thể tăng thêm |
| TP.HCM đi Hà Nội | 1.500.000 VND | Tăng thêm 300.000 đến 1.000.000 VND |
| TP.HCM đi Singapore | 2.500.000 VND | Tăng thêm 500.000 đến 1.500.000 VND |
| TP.HCM đi Seoul | 5.500.000 VND | Tăng thêm 1.000.000 đến 3.000.000 VND |
Sự yếu kém trong khả năng phòng hộ giá nhiên liệu
Khi đặt lên bàn cân so sánh với các đối thủ phương Tây thì sự yếu kém trong khả năng chống sốc của hàng không châu Á càng bộc lộ rõ. Các hãng hàng không lớn như Delta Air Lines và United Airlines tại Mỹ hay Lufthansa tại châu Âu đều có chiến lược phòng hộ giá nhiên liệu cực kỳ xuất sắc. Họ đã chốt được các hợp đồng mua nhiên liệu dài hạn với giá tốt từ trước. Ngược lại thì phần lớn các hãng bay châu Á lại chậm chân trong nghiệp vụ này khiến họ phải mua nhiên liệu với giá thị trường đang cao ngất ngưởng.
Dự báo và cảnh báo
Nếu giá dầu Jet A1 tiếp tục duy trì trên mốc 220 USD một thùng trong nhiều tháng tới thì một kịch bản tồi tệ chắc chắn sẽ diễn ra. Toàn bộ ngành hàng không sẽ buộc phải cắt giảm hàng loạt chuyến bay và nhiều doanh nghiệp nhỏ sẽ đứng bên bờ vực phá sản. Đây không chỉ là câu chuyện sống còn của riêng các hãng bay mà chi phí vận tải tăng cao sẽ kéo theo lạm phát khốc liệt làm cạn kiệt ngân sách chi tiêu của mọi gia đình.
Hiện tại, Hiệp hội Hàng không châu Á - Thái Bình Dương đang kêu gọi các chính phủ trong khu vực cần có những chính sách hỗ trợ khẩn cấp để cứu ngành công nghiệp đang trong tình trạng "ngàn cân treo sợi tóc" này. Các đề xuất bao gồm giảm thuế nhập khẩu nhiên liệu, hỗ trợ tài chính trực tiếp và nới lỏng các quy định về khai thác bay.
Trong bối cảnh đó, hành khách cũng cần chuẩn bị tâm lý đối mặt với những biến động giá vé mạnh trong thời gian tới. Các chuyên gia du lịch khuyến nghị nên đặt vé sớm và linh hoạt trong kế hoạch di chuyển để giảm thiểu rủi ro về chi phí.
